Category Archives: Madeira

Sercial, single harvest 2001, Henriques & Henriques

H&H Sercial single harvest 2001 is een zeer fraaie madeira, het geld ruim waard. Hij kan zo genoten worden maar ook heel goed ingezet bij een feestmenu, bijvoorbeeld patrijs of fazant, begeleid met  wintergroente zoals zachte zuurkool of spruitjes.

Rijping op vat
Rijping op vat van Madeira bij H&H

Eerder schreven we over de Madeira proeverij en wat later de blogs over de Madeira’s van Henriques & Henriques. Een van de Madeira’s die we van dit huis bewaard hadden is de Sercial single harvest 2001.

Wijngaarden op berghelling op Madeira
Wijngaarden op berghelling op Madeira

De Sercial heeft, ook bij volledige rijping, een hoge zuurgraad, onder andere omdat hij zowel op grotere hoogte verbouwd wordt, maar ook laat rijpt. Gevolg is dat de madeira’s van deze druif een veel frisser karakter tonen .

Madeira’s  hebben een grote reputatie als zij gemaakt zijn van de vier nobele rassen: de Sercial, de Boal, de Verdelho en de Malvasia. Bij goedkope, eenvoudige Madeira’s wordt de naam van het druivenras gebruikt om  het karakter weer te geven, maar wordt de Madeira gemaakt van de druif Tinta Negra Mole, een afstammeling van de Pinot Noir. Slechts een klein percentage van de ‘edele ’vier wijnen wordt gebruikt om een smaakaccent aan te brengen.

hh-sercial-single-harvest-2001Bij het inschenken zien we een prachige amberkleur met een lichte opheldering  in de rand. Hij geurt fijn: we ruiken vijg, rozijn, sinaasappelschil, gedroogde abrikoos, granny’s,  amandel, een vleugje vanille en lichte rook. Ook zijn er wat esters te ruiken die een prettig scherpe tint geven. Het suiker in de madeira (55 gr/ltr) is maar licht waar te nemen; eerder springen de frisse zure ( bijna 10 gr/ltr) je tegemoet. Ook hier ontmoeten we weer citrus, meer als citroenschil, gedroogde abrikoos, vanille, een nevel van rokerigheid en walnoot. De finale is lang: steeds wisselen de verschillende tonen elkaar af.

Wijn-spijs:
We genoten van de Madeira bij een terrine van konijn met dragon, en later met harde worst. Deze mooie madeira is ook inzetbaar als begeleider van de hoofdgang. Denk eens aan een kerstmenu met fazant of patrijs met zachte zoorkool of  kort gekookte spruitjes.

 

Kwaliteitsoordeel:
Dit is een echt heel mooi gemaakte Madeira. Net als de anderen is de wijn niet goedkoop maar voor de liefhebber het geld zeker waard. Zet deze mooie Madeira eens op tafel bij een mooi kerstmenu.

We kochten de wijn bij Waisvisz-wijnen voor iets meer dan € 50.

Madera: Henriques & Henriques

Goede madera’s, zoals die van Henriques & Henriques,  zijn geen koopje voor alledag maar bieden veel waar voor hun geld en zijn culinair breed inzetbaar.H&H - Ribeira da Caixa

Henriques & Henriques is een van de grotere maderahuizen en betrekt druiven  van andere wijnbouwers, die men intensief begeleid, maar bezit ook de grootste single Vineyard. Hun palet varieert van  ‘eenvoudige’ 3 jaar oude madera’s zoals de rainwater, tot aan flessen van meer dan een eeuw oud!  Die liggen voor velen ruim buiten budget. We concentreerden ons op de meer betaalbare madera’s en proefden deze in een wijn-spijscombinatie.

Finest dry en Sercial 5 years
Finest dry en Sercial 5 years

Bij de coquilles met gembersaus en saffraan proefden we de 5 jaar oude Finest dry (blend van tinta negra en sercialdruif) en de 10 jaar oude Sercial.  Dankzij ruim voldoende zuren, die goed in balans zijn met de suikers, proeven beiden volrond, verfrissend en tonen gedroogd fruit en noten. De Sercial is, dankzij langere houtrijping, meer rokerig en toont vanille.  De Finest dry   is iets frisser en geeft meer citrustonen.   Beiden combineren, dankzij de frisse maar toch volle smaak uitstekend bij het zachte van gebakken coquille en het kruidige van de gembersaus.

15 jaar oude madera's
15 jaar oude madera’s

Als hoofdgerecht kiezen we voor op de bbq indirect gegaarde en gerookte zalm, waarbij we 15 jaar oude madera’s proeven: een Sercial en een iets rondere Verdelho. De Sercial ruikt bloemig, is frisser en proeft naar noten en sinaasappelschil.  De Verdelho is duidelijk ronder (70 gr suiker/ltr), ruikt en proeft naar gedroogd fruit, specerijen (kaneel, kruidnagel) noten, honing, toffee en oud hout.  Beiden houden zich prima, maar we neigen er naar om ook hier de Sercial een lichte voorkeur te geven.

Full rich, 'Doce'
Full rich, ‘Doce’

Tot slot zijn we ons te buiten gegaan aan een dessert van chocolademousse met chili en aardbeien. Heel bescheiden: hier proefden we ‘slechts’ de 5 jaar oude ‘full rich’, Doce.  De chilipepervlokken door de chocolademousse  worden mooi gebalanceerd met de volheid en de smaak van gedroogde vijgen van de Doce.

Later proberen we nog even de 15 jaar oude Verdelho: ook al is deze minder vol, toch blijft ook deze goed staan dankzij de complexe kruidige aroma’s.

De madera’s die we proefden variëren van € 16 tot € 35. In onze afweging prijs/kwaliteit vinden we deze madera’s het geld waard, maar geen ‘koopjes voor alledag’.  Bijkomend voordeel is natuurlijk wel dat madera geen kwaliteitsverlies toont na openen, zoals andere wijnen dat wel doen.  Verwen jezelf eens, en anderen, met een echt goede madera of kook eens een  menu van meerder gangen met madera’s: wij waren verrast over de culinaire veelzijdigheid.

De H&H madera’s worden geïmporteerd door Port&wine company in Hilversum en zijn onder andere te koop bij Waisvisz-wijnen.

 

 

 

Versterkte wijn: Madeira

Net als port is Madeira versterkte   wijn.  De wijnmaker kiest zoetheidsgraad en zodra de gewenste zoetheid is bereikt versterkt hij de wijn door bijna pure alcohol toe te voegen zodat een percentage van 19% alcohol wordt bereikt. Zo wordt de vergisting van de wijn definitief gestopt en ontstaat versterkte wijn. De voor Madeira essentiële “maderisering” (Estufagem en Canteiro ) komt daarna.

Maderisering
Toen  begin 17e eeuw de onbewoonde eilandengroep ontdekt werd door de Portugezen, kwam deze in gebruik als bevoorradingspunt op Afrika- en Indië expedities.  Al snel kwam men er achter dat de versterkte wijnen van Madeira die men tijdens deze reizen meenam, buitengewoon goed bestand was tegen de hoge temperaturen in het vooronder.  Die ervaringskennis leidde tot toepassing van  estufagem en canteiro’s  bij het maken van Madeira.  Estufagem is het drie maanden lang de wijn tot 45- 50  C verwarmen.

Vatrijping op Canteiro
Vatrijping op Canteiro

De Canteiro  is de zolder, waar de wijn gedurende minimaal 2 jaar in grote houten vaten doorrijpt. De lange rijpingstijd op vat, hout laat iets lucht door, veroorzaakt daarmee de gewenste oxidatieve (nootachtige) aroma’s.

 

                                             Druivenrassen                                                               Sercial druifDe edele, d.w.z. de oorspronkelijke  druivenrassen voor Madeira zijn Sercial, Verdelho, Boal, Malvasia en Terrantez druiven, die elk een eigen karakter kennen. Na de dubbele ramp op Madeira (uitbraak van de ziekten meeldauw en phyloxera) is het ras Tinta Negra aangeplant, waar nu veel Madeira van gemaakt wordt.

Boal en Sercial zijn witte druivensoorten, waarbij Sercial laat rijpt en een hoog zuurgehalte geeft.  Soms wordt  de term ‘Sercial’ gebruikt om de stijl te duiden: lichter met hoge zuren. In dat geval kan de madeira van Tinta Negra  gemaakt zijn. Ook ‘Malvasia’ (Malmsey in het Engels) wordt soms gebruikt als typeaanduiding voor zeer zoete madeira in plaats van het druivenras.

Classificatie                                                                                                                         Er zijn 7 types te onderscheiden.                                                                    –Vinho de Granel:  Zeer eenvoudige Madeira bedoeld  voor koken;  –Rainwater:  eenvoudige drinkmadeira. Halfdroog, minimaal drie jaar oud en gemaakt  van  minimaal 85% Verdelho.                          –Finest:   Madeira die minimaal drie jaar heeft gerijpt; vrijwel altijd Tinta Negra.                                                                                                   –Reserve:  Na de Estufa 5 jaar vatrijping op Canteiro. Special Reserve rijpt 10 jaar en Extra of Exclusive Reserve 15  jaar.              –Solera:  Gemaakt van een van de edele druivenrassen, en uit meerdere oogstjaren.                                                                    –Colcheita:  Wordt gemaakt van druiven uit één oogstjaar. –Vintage:  De absolute top: gemaakt van een van de edele rassen en uit één oogstjaar. De estufa heeft minimaal 20(!) jaar geduurd.

Zeer oude MadeiraNaast deze kwaliteit hiërarchie zijn Madeira’s ook te onderscheiden naar zoetheid. De Sercial is de droogste van de Vintage Madeira’s, de Verdelho en Boal zijn zoeter en de Malmsey is het zoetst.

Bewaren en prijzen.                                                                                                     Madeira’s kunnen heel goed en lang rijpen en een fles Madeira blijft geopend ook lang goed. Voor een basis Madeira betaal je bij groter ketens (Gall & Gall, Mitra) minder dan een tientje.  Grotere, vintage Madeira’s kunnen (afhankelijk van druivenras en jaargang)  tot honderden euro’s kosten. Bij de goede wijnhandel is tussen de 20 en 80 euro een uitstekend palet aanwezig.

Wijn/spijs: onverwachte mogelijkheden!                                           Madeira is vooral bekend als een tegenhanger van Port: de zoete en stevige begeleider van kaas en desserts.  De wat lichtere Madeira, dus droger en met een hoger zuurgehalte, bieden onverwachte mogelijkheden als begeleider van voorgerechten, of een heldere bouillon of ossenstaartsoep.  De frisse Madeira’s gaan ook goed samen met een vissalade, of wat pittige Indiase gerechten . Let er op dat niet alle Madeira’s als dessertbegeleider goed op kunnen tegen chocolade.

Madeira proeverij 21 juni 2016

 

Steile wijngaarden in het zuid westen van Madeira
Steile wijngaarden in het zuid westen van Madeira

In het chique Amstelhotel in Amsterdam woonden wij op 21 juni een Madeira proeverij bij, onder auspiciën van het Madeira Wijninstituut en georganiseerd door Wijnstudio.

 

Madeira ligt in de Atlantische Oceaan, iets ten noorden van de Canarische eilanden. De overvloedige regenval (stijgingsregens) worden gebruikt voor bevloeiing van het veel drogere zuiden. Van de ruwweg 742 km2 landbouwgrond is ongeveer 500 ha in gebruik als wijngaard, voornamelijk in het zuid westen en aan de noordkant van het eiland.

Mooie Madeira's van Justino's
Mooie Madeira’s van Justino’s

Tijdens de proeverij waren de volgende huizen vertegenwoordigd:

De Madeira’s die geschonken werden waren vooral van de zgn. ‘edele’ druivenrassen gemaakt: Sercial, Verdelho, Boal, Malvasia of Terrantez druiven. Slechts een enkele Madeira was van de later gebruikte Tinta Nagra.

Madeira’s  kennen een strikte classificering van de verschillende types en kwaliteiten. In een volgend blog zullen we nader ingaan op de historie en kenmerken van Madeira wijnen. Wie vast meer wil weten verwijzen wij voorlopig naar Madeirawijn.nl.

Er was veel belangstelling voor de proeverij
Er was veel belangstelling voor de proeverij